مهاباد شناسی

مَهاباد،مرکز شهرستان مهاباد و یکی از شهرهای کردنشین استان آذربایجان غربی در ایران (۶۰ کیلومتری بوکان ) می‌باشد. این شهر تا اواسط سده نوزدهم به مدت ۴۰۰ سال مرکز حکومت محلی مکری بود، حکومتی که در این شهر اقدام به ضرب سکه کرد. مهاباد شناسی

 

مهاباد شهری سرسبز می‌باشد و در میان چندین کوه واقع شده‌است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن کشور در سال ۱۳۹۰ جمعیت این شهر ۱۴۷٫۲۶۸ نفر بوده است. مهاباد که به نگین آذربایجان غربی مشهور است.همه ساله بیشترین آمار گردشگران را در این استان به خود اختصاص می‌دهد.

از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌توان به رودخانه و سد مهاباد که یکی از نزدیکترین سدها به محلات مسکونی در جهان است، تالابهای بین‌المللی ان (کانی برازان و قوپی باباعلی) ٬ دخمه مادی فخریگاه(فقره قا ) ٬ غار سهولان ٬بازار بزرگ تاناکورای مهاباد که تأمین کننده اصلی لباس دیگر بازارها و مغازه‌های تاناکورای کشور محسوب می‌شود و بازارچه‌های دیگر اشاره کرد.

مهاباد در ابتدا آبادی کوچکی بوده است که در سال ۱۰۳۸ قمری و در اواخر حکومت شاه عباس صفوی، بداق سلطان حاکم ایل مکری محل حاکمیت خود را به مهاباد انتقال داد و در اقدامات عمرانی متعدد این شهر را توسعه بخشید.

مهاباد در جنوب استان آذربایجان غربی، در عرض جغرافیاییَ ۴۶ و °۳۶ شمالی و طول جغرافیاییَ ۴۳ و °۴۵ شرقی و در دامنه رشته کوه‌های لند شیخان قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۳۲۰ متر می‌باشد؛ و از آب و هوای معتدلی بر خوردار است که زمستان‌ها هوای سردی دارد و تابستان‌ها هوای شهر مهاباد گرم است. شهرستان مهاباد یکی از شهرهای کردنشین جنوب استان آذربایجان غربی است که از شمال به شهرستان میاندوآب، از جنوب به سردشت، از غرب به پیرانشهر و نقده و از شرق به بوکان محدود می‌شود. این شهرستان در موقعیت طول جغرافیایی ۴۵ درجه و ۴۳ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۶ درجه و ۴۶ دقیقه شمالی از نصف النهار گرینویج واقع شده است. فاصله آن تا مرکز استان ۱۲۰ کیلومتر و تا تهران ۷۵۰ کیلومتر است.

شهر مهاباد با قرار گرفتن در شمال باختری ایران دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است. تابستان‌ها خنک و زمستان‌ها بسیار سرد می‌باشد.

بهار قشنگ‌ترین فصل دراین منطقه‌است. در فصل پاییز هوا بیشتر بادی است.

مردم مهاباد به زبان کردی سورانی با لهجه مُکری یا مکریانی از زبان کردی تکلم می‌کنند.


اماکن تاریخی

  • پل سرخ (به کردی پردی سوور)

از اقدامات عمرانی بداق سلطان مکری، در سال ۱۰۸۴ هجری بر روی رودخانه مهاباد احداث گردید.
مقبره بداق سلطان در جنوب غربی شهر مهاباد و داخل قبرستان عمومی شهر قرار گرفته است، چون شهر مهاباد کلاً درمیان دره‌ای که رشته کوه‌هایی آن را احاطه کرده و رودخانه‌ای بنام رودخانه مهاباد که از وسط شهر می‌گذرد قرار گرفته است، لذا قبرستان مذکور که آرامگاه بداق سلطان نیز در داخل آن قرار دارد در محلی مرتفع تر از شهر قرار گرفته است، گویا در زمان خودش این محدوده بصورت خاص به قبور بزرگان اختصاص داشته و وجود چند سنگ قبر این نظریه را تأیید می‌نماید.

  • حمام تاریخی میرزا رسول (که هم اکنون به موزه مردم‌شناسی تبدیل شده است)
  • حمام لج
  • سنگ نگاره‌های خره هنجیران
  • دژقلات شاه
  • برده کنته
  • آرامگاه بداق سلطان
  • پل ممیند
  • فقرگاه مهاباد
  • حوضخانه رستم بیگ
  • حوضخانه شاه درویش

مساجد

  • مسجد جامع سرخ مهاباد، متعلق به دوره صفویه و یکی از اقدامات عمرانی بداق سلطان حاکم وقت مهاباد
    از میان ۲۵۷ مسجد موجود در شهرستان مهاباد، ۷۲ مسجد در شهر و مابقی در روستاها قرار دارند. قدیمی‌ترین مسجد مهاباد مسجد جامع سرخ می‌باشد که در زمان بداق سلطان حاکم مهاباد ساخته و در زمان شاه سلیمان صفوی تکمیل شد. این مسجد از نظر توازن در طرح با هجده گنبد خشتی و شبستانی با هجده ستون سنگی و حجره‌های پیرامون آن از زیباترین بناهای تاریخی استان به شمار می‌رود.
  • مسجد جامع سرخ
  • مسجد شاه درویش
  • مسجد عباس آقا
  • مسجد دارالاحسان
  • مسجد نور
  • مسجد قبله
  • مسجد رستم بیگ
  • مسجد شاه درویش
  • مسجد حاج صالح شاطری
  • مسجد مولوی
  • خانقاه شمزینان
  • مسجد حاج سید حسن (فقیران)
  • مسجد حسن‌زاده
  • مسجد سید نظام
  • مسجد سعدی
  • مسجد داروغه
  • مسجد چهار یار نبی
  • مسجد حضرت عثمان (فجر)
  • مسجد قاضی

باغ‌ها (شهر باغ‌ دیروز)

  • باغ اسماعیل آقا
  • باغ اصحابی
  • باغ امین الاسلام
  • باغ اوقاف
  • باغ بلوری‌ها
  • باغ به به زاده‌ها
  • باغ پنجوی‌ها
  • باغ چاوشین
  • باغچهٔ میرزا رسول
  • باغ حاجی قاسم
  • باغ حسن‌زادهٔ بزاز
  • باغ حسن خان (مرحوم قاضی)
  • باغ حسن خان (عباس آقا دهبوکری)
  • باغ حسین قلی خان
  • باغ خلیل‌زاده‌ها
  • باغ خیزی
  • باغ میرزا رشید رشیدی
  • باغ ساوا
  • باغ سعید حاجی کاکه مین
  • باغ سیسه
  • باغ سیف الدین خان
  • باغ شیخی
  • باغ شیر و خورشید
  • باغ عباس آقا دهبوکری
  • باغ عزیز آقا دهبوکری
  • باغ عزیز قلی
  • باغ عزیز مشیری
  • باغ عزیزه گول
  • باغ علی‌آباد
  • باغ فه‌قێیان (باغ طلبه‌ها)
  • باغ قادر امینی
  • باغ قادری‌ها
  • باغ قبله
  • باغ قوپی
  • باغ قوره‌ره‌شی
  • باغ گولان
  • باغ گویزی
  • باغ لاله عباسی
  • باغ مجید خان
  • باغ مظفر الدوله
  • باغ ملا حسن
  • باغ ملک
  • باغ میرزا سلطان
  • باغ میکائیلی
  • جالیز جنب باغ عزیز مشیری
  • جالیز حسن ببری
  • جالیز حسین فداکار
  • جالیز خات نازدار
  • جالیز صالح پروری
  • جالیز و سبزیخانهٔ میرزا سلطان
  • جالیز نبیلان
  • سبزیخانهٔ سلطانیان
  • سبزیخانهٔ عبدالله شاهرخ
  • قوپی مولوی (مرداب مولوی)
  • میشهٔ سید جامی (بیشهٔ سید جامی)
  • میشهٔ کورتانی (بیشهٔ کورتانی)